Kijk naar je eigen scherm!

Column gepubliceerd in Waag Magazine Maart 2006

Het Nederlandse publieke omroepbestel staat al tijden op zijn kop door de hoge bezuinigingen die het huidige cultuurbeleid met zich meebrengt. De misère in publieke omroepland wat betreft de kijk- en luistercijfers als graadmeter voor de subsidie, raakt nu ook de webredacties van de omroepen. Want ook worden nu afgerekend op bezoekcijfers (klikcijfers?), met het gevaar dat de sites worden gereduceerd tot ‘uitzending gemist’ formules (goede uitvinding, maar er kan zoveel meer) , en veredelde programmagidsen.

De omroepen doen hun best: de VPRO is al jaren een voortrekker online, bijvoorbeeld met hun populaire muzieksite 3voor12. De VARA laat tegenwoordig de uitzendingen van Mooi Weer De Leeuw na afloop van het tv-programma doorgaan op hun website. De NPS is met Xtra Small een platform gestart voor films voor mobiele telefoons, waarbij bekende regisseurs de opdracht krijgen om met en voor de mobiele telefoon een filmpje te maken. En ook de jongerenserie Fok Jou!, die om onverklaarbare redenen om 11 uur ’s avonds wordt uitgezonden, is ook voor Internet en mobiele telefoon beschikbaar.

Talloze grote bedrijven dromen natuurlijk al jaren van consumenten die op hun mobiele schermpjes televisie kijken, denk maar aan die Vodafone reclame waar een jongen enthousiast voetbal kijkt in een bushalte. En met de Sony PlaystationPortable kun je ook onderweg je favoriete televisieprogramma bekijken, als je even bent uitgegamed. Maar nieuwe ontwikkelingen hebben natuurlijk altijd een keerzijde. Op de huishoudbeurs (met thema Glamour!) werd dit jaar ondergoed verkocht tegen gevaarlijke straling van dit soort mobiele apparatuur. Er komen telkens meer klachten over de geluidsvervuiling van de openbare ruimte door het intensieve gebruik van mobiele telefoons en hun steeds geavanceerdere ringtones (de zogenaamde ‘realtones’). Op de vraag in een KLM onderzoek of mensen behoefte hadden aan mobiel bellen in het vliegtuig antwoordde dan ook een overgrote meerderheid met een ondubbelzinnig ‘nee’. Iedereen kent de ergernissen in de trein vanwege luid bellende medereizigers.

Niet zelden denken reizigers dan ook met weemoed terug aan de tijd dat je alleen van een medepassagier last had als hij/zij stiekem probeerde mee te lezen uit jouw krant. Zo’n grote krant, waar je nog voor moest betalen. Verstoord hield je de krant dan even extra scheef, of sloeg snel de pagina om, zodat de ander lekker niet meer mee kon lezen. Hoe zal dat straks gaan als iedereen tv zit te kijken op zn gameboy of mobiele telefoon? Misschien krijgen we nu wel vergelijkbare ergernissen, dat iemand naast je ontzettend z’n best doet om over je schouder mee te kijken. De sneer “Koop er lekker zelf een!” heeft in de toekomst dan wel een ander prijskaartje.