Catchy Beats voorzien van Catchy Moves

Rosa Barba’s Clips voor Mouse on Mars
www.cinema.nl, 18-01-2005.
Met dank aan Aart Helder, NPS.

Als kunsthistorici kunnen we het niet laten om deze reeks besprekingen van videoclips te beginnen met het werk van een beeldend kunstenaar. Rosa Barba (NL/D) is bekend om haar inventieve gebruik van het medium film, waarmee ze de afgelopen jaren uiteenlopende installaties heeft gemaakt die veelvuldig in het kunstcircuit zijn getoond. Zoals blijkt uit deze bespreking, maakt ze ook videoclips, vaak voor bevriende musici en bands uit de Duitse elektronische underground muziekscène zoals Mouse on Mars. En laat dat nu net een band zijn die door beide schrijvers zeer geapprecieerd wordt. Omdat we Barba’s nieuwste clip graag willen laten zien, maar deze ook willen plaatsen in de context van haar overige werk kiezen we voor twee clips van haar hand: de nieuwste ‘Wipe that sound’ (2004) en een van haar allermooiste: ‘Disk Dusk’ uit 1999. Beide clips werden gemaakt voor Mouse on Mars.

Het uitganspunt voor ‘Wipe that sound’ is uiterst eenvoudig. In een witte, verduisterde ruimte dansen in zwart geklede dansers door geprojecteerde tekst. Deze clip doet denken aan een oldschool dansclip uit vroege Avro’s Toppop uitzendingen, toen mooie jongens en meisjes voor een levendiger aanblik mochten zorgen bij de optredende artiest (zoals de beroemde Penny de Jager jaren lang deed). De catchy beats van Mouse on Mars worden voorzien van catchy moves.
De clip begint in een vrijwel lege, rood pluche bioscoop. Als het aanstekelijke nummer begint wordt de kijker meegevoerd met de geprojecteerde film, tot in de ruimte met de dansende personen. De teksten flitsen door de ruimte, raken de dansers even aan die door de letters heen springen en fanatiek de totale dansvloer opeisen. De met film geprojecteerde teksten blijven flarden, zonder eenduidige coherentie. Zowel in beeld als in geluid zijn de woorden gestript van hun betekenis en dienen enkel als bouwstenen voor de (melodie- of licht-)compositie. Beeld en geluid houden elkaar wat tekst betreft perfect in evenwicht. Terwijl bij veel videoclips in de digitale postproductie visuele effecten worden toegevoegd, is deze clip in haar opzet ontwapenend ongekunsteld. Het merendeel van de visuele effecten vonden ter plekke plaats bij de opnamen! (De teksten werden overigens geprojecteerd door een filmmachine die Rosa Barba tijdens haar verblijf aan de Rijksacademie in Amsterdam ontwikkelde).

Omdat Disk Dusk al weer vergeten lijkt, hier nog een ode aan deze onontdekte videoclipjuweel. Een handjevol mensen demonstreert met borden in de hand. Zij dragen echter geen geschreven boodschappen met zich mee maar kunstwerken die als substituut dienen voor protestkreten. Marcherend door de natuur, over groene weiden en recht door zee (of liever: een riviertje), sluiten zich steeds meer mensen aan. In de verte doemt er een grote luchtballon op, die op hen lijkt te wachten. De meute betreedt de ballon, waarin ze zich direct thuis voelen. Het moederschip vertrekt naar planeet kunst, of wordt het toch Mars?
De clip voor Disk Dusk is in tegenstelling tot ‘Wipe that sound’ een relatief grote productie met veel acteurs, rekwisieten én een raadselachtige luchtballon. Disk Dusk is daarnaast geschoten op film, wat een rijk scala aan kleur en warmte oplevert. Beide werken van Rosa Barba kenmerken zich echter door een low-fi sfeer, waarin inventiviteit het met succes opneemt tegen mainstream visual powerplay.

Sabine Niederer en Bart Rutten